Di tích lịch sử - văn hóa Lê Thì Hải (tại xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn cũ; nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa) được UBND tỉnh Thanh Hóa ký quyết định xếp hạng di tích cấp tỉnh vào năm 1993.

    Theo sử sách, Lê Thì Hải (1639-1716) được người bác là Lê Thì Hiến (1610-1675) làm quan chức Thái tể, tước Hào Quận công (sau còn được gia phong đến tước vương) nuôi dạy nên người. Lớn lên ông lập nhiều chiến công hiển hách, uy danh lừng lẫy. Ông qua đời năm Bính Thân (1716) niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12, đời vua Lê Dụ Tông, phong tặng hàm Thái phó, thụy hiệu Hùng Tuấn. Sau khi ông mất, để tưởng nhớ công lao, triều đình đã cho xây dựng lăng mộ và lập đền thờ ông tại quê nhà thôn Đông, xã Phú Hào, huyện Lôi Dương (nay là xã Thọ Phú, tỉnh Thanh Hóa). Tuy nhiên, do thời gian và biến cố lịch sử, khu đền thờ và di tích đã bị tàn phá, hiện chỉ còn lại 2 tấm bia cổ và nhiều chân đá tảng, phiến đá nguyên khối.

   Với đạo lý uống nước nhớ nguồn, với truyền thống coi trọng, tôn vinh những bậc tiền nhân đã có công đóng góp cho sự trường tồn của quê hương, đất nước, được sự đồng ý của cấp trên, Xã Thọ Phú đã xây dựng Kế hoạch số 106 ngày 6/4/2026 của UBND xã về tổ chức cải tạo khuôn viên, cảnh quan Khu vực di tích Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến tại vị trí đặt hai tấm bia Lê Thì Hải và bia “Vạn Thế Phụng Tự” thôn Thọ Long, xã Thọ Phú. Để thực hiện kế hoạch, xã đã huy động cán bộ, chiến sĩ Công an xã, Ban CHQS xã, lực lượng Dân quân; huy động đoàn viên, hội viên các tổ chức Chính trị xã hội tham gia cải tạo, chỉnh trang khuôn viên, san gạt, chỉnh sửa mặt bằng xung quanh khu vực di tích; tháo dỡ tường rào, công trình không liên quan và chặt, phát quang cây xanh, tổng dọn vệ sinh, trồng hoa, cây xanh xung quanh khu vực di tích, tạo không gian sạch sẽ, thoáng mát. Bố trí lối đi, bồn hoa phù hợp với cảnh quan di tích; tu sửa một số hạng mục phụ trợ, sửa chữa, chỉnh trang hàng rào bảo vệ 2 tấm bia; kiểm tra, vệ sinh bề mặt bia, đảm bảo sạch sẽ, trang nghiêm. Đồng thời xã tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa lịch sử của di tích; vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ di tích, không xâm hại, viết vẽ lên bia.

   Quá trình cải tạo phải đảm bảo giữ gìn nguyên trạng giá trị của di tích, không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc; tổ chức thực hiện đúng quy định về quản lý di tích, đảm bảo hiệu quả, tiết kiệm. Huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể và nhân dân trong công tác vệ sinh, chỉnh trang khuôn viên. Sau khi cải tạo khuôn viên, cảnh quan, Ban quản lý di tích và nhân dân địa phương phối hợp bảo vệ di tích, giữ gìn cảnh quan.

   Việc cải tạo khuôn viên, cảnh quan Khu vực di tích Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến tại vị trí đặt hai tấm bia Lê Thì Hải và bia “Vạn Thế Phụng Tự” ở thôn Thọ Long, xã Thọ Phú là việc làm cấp thiết nhằm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị lịch sử - văn hóa của di tích Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến; tạo cảnh quan môi trường xanh - sạch - đẹp, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa cho Nhân dân và thế hệ trẻ trên địa bàn; nâng cao ý thức của nhân dân trong việc bảo vệ di tích lịch sử - văn hóa.

                                                                     Lê Anh - Trung tâm CƯDVC